Thông tư 99/2025/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành là văn bản quan trọng, đánh dấu sự thay đổi lớn trong chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Thông tư này chính thức thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC và bắt đầu áp dụng từ năm tài chính 2026.
Việc ban hành Thông tư 99 không chỉ điều chỉnh kỹ thuật kế toán mà còn thể hiện định hướng chuyển dịch từ kế toán phục vụ thuế sang kế toán phục vụ quản trị và minh bạch tài chính, tiệm cận thông lệ quốc tế.
Tổng quan về Thông tư 99/2025/TT-BTC
Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định chế độ kế toán doanh nghiệp, bao gồm chứng từ kế toán, hệ thống tài khoản kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính và nguyên tắc, phương pháp kế toán các nghiệp vụ kinh tế phát sinh.
Thông tư này không điều chỉnh nghĩa vụ thuế. Việc tính và kê khai thuế vẫn thực hiện theo quy định của pháp luật thuế hiện hành.
Thông tư được ban hành ngày 27/10/2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này.
Đối tượng áp dụng Thông tư 99
Thông tư 99 áp dụng cho doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế, bao gồm cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Các tổ chức có chế độ kế toán riêng sẽ thực hiện theo quy định chuyên ngành.
So với Thông tư 200, phạm vi áp dụng của Thông tư 99 rộng hơn và linh hoạt hơn, phù hợp với doanh nghiệp có quy mô lớn và hoạt động tài chính phức tạp.
Những điểm mới nổi bật của Thông tư 99
Một trong những điểm thay đổi quan trọng là tăng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong tổ chức công tác kế toán. Doanh nghiệp được phép tự xây dựng, điều chỉnh chứng từ và sổ kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động, miễn bảo đảm trung thực, đầy đủ và kiểm soát được.
Kế toán theo Thông tư 99 không chỉ phục vụ mục tiêu tuân thủ mà còn hướng mạnh đến phục vụ quản trị, phân tích và ra quyết định tài chính. Vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro được nhấn mạnh rõ ràng hơn.
Về hệ thống tài khoản kế toán, Thông tư 99 ban hành hệ thống tài khoản mới, thay thế hoàn toàn hệ thống theo Thông tư 200. Nhiều tài khoản được bổ sung và điều chỉnh để phản ánh các nghiệp vụ liên quan đến công cụ tài chính, dự phòng, chênh lệch tỷ giá và các giao dịch phức tạp theo thông lệ quốc tế. Doanh nghiệp được phép mở thêm tài khoản chi tiết để phục vụ quản trị nội bộ.
Báo cáo tài chính cũng có sự thay đổi đáng chú ý. Bảng cân đối kế toán được đổi tên thành Báo cáo tình hình tài chính. Việc phân loại tài sản và nợ phải trả ngắn hạn, dài hạn được quy định rõ ràng hơn. Yêu cầu thuyết minh báo cáo tài chính được mở rộng nhằm tăng tính minh bạch và phản ánh đúng bản chất tài chính của doanh nghiệp.
Về đơn vị tiền tệ kế toán, Thông tư 99 quy định đồng Việt Nam là đơn vị tiền tệ kế toán mặc định. Doanh nghiệp được phép lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán khi đáp ứng điều kiện theo quy định. Báo cáo tài chính lập bằng ngoại tệ phải được chuyển đổi sang VND khi nộp cho cơ quan quản lý nhà nước.
Thông tư 99 cũng phân định rõ hơn trách nhiệm của người đại diện theo pháp luật, kế toán trưởng và người lập, ký chứng từ kế toán. Đồng thời, yêu cầu cụ thể hơn về quy trình phê duyệt, kiểm soát nội bộ, lưu trữ và bảo mật dữ liệu kế toán nhằm hạn chế rủi ro và sai sót.
So sánh Thông tư 99 và Thông tư 200
Về bản chất, Thông tư 200 mang tính kế toán tuân thủ và phục vụ thuế, với hệ thống tài khoản tương đối cứng. Trong khi đó, Thông tư 99 hướng mạnh đến kế toán phục vụ quản trị, minh bạch tài chính và hội nhập quốc tế.
Thông tư 99 được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho lộ trình áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế IFRS tại Việt Nam trong những năm tới.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trước năm 2026?
Để áp dụng Thông tư 99 hiệu quả, doanh nghiệp nên chủ động rà soát lại hệ thống tài khoản kế toán, nâng cấp phần mềm kế toán, chuẩn hóa quy trình kế toán và kiểm soát nội bộ, đồng thời đào tạo lại đội ngũ kế toán và tài chính.
Việc chuẩn bị sớm giúp doanh nghiệp tránh bị động khi Thông tư chính thức có hiệu lực và tận dụng tốt hơn lợi ích từ hệ thống kế toán mới.
Thông tư 99/2025/TT-BTC không đơn thuần là thay đổi kỹ thuật kế toán mà là sự chuyển dịch tư duy quản trị tài chính doanh nghiệp. Doanh nghiệp thích ứng sớm sẽ có lợi thế trong minh bạch tài chính, tiếp cận vốn và hội nhập quốc tế từ năm 2026 trở đi.
Download Thông tư 99 file PDF: https://drive.google.com/file/d/1ypqklueLfJcH-Z3lFwgMX5HEhdnIej9S/view
Để lại một bình luận